Osiemdziesiątka. Harcerska grupa etosowa wobec próby czasu. 1934–2024

Osiemdziesiątka. Harcerska grupa etosowa wobec próby czasu. 1934–2024

Książka Tomasza Stryjka pt. „Osiemdziesiątka. Harcerska grupa etosowa wobec próby czasu. 1934–2024” sytuuje się na pograniczu historii i socjologii. Najbliżej jej do historii społecznej opartej zarówno na archiwaliach, jak i na oral history, ale autor reprezentuje w niej także podejście socjologiczne ufundowane na gruncie takich kategorii w naukach społecznych, jak: etos, grupa etosowa i pokolenie, które w Polsce w największym stopniu budziły zainteresowanie  w latach 70.–80. XX w. Opowiada o losach jednego środowiska harcerskiego, tworzącego małą grupę etosową, na tle społeczno-politycznej historii Polski na przestrzeni ostatnich 90 lat. Jako taka książka wypełnia lukę w badaniach nad społecznie zaangażowaną młodzieżą w Polsce w XX i XXI w. Luka ta jest rezultatem dominacji zainteresowań, z jednej strony w historiografii nad zaangażowaniem w walkę zbrojną i polityczną działalność opozycyjną  młodzieży w okresie II wojny światowej, w podziemiu powojennym oraz podczas kryzysów politycznych  w PRL, z drugiej   strony – w naukach społecznych – nad stylami życia młodzieży przy jednoczesnym zaniedbaniu zajmowania się tym, jakie wartości polska młodzież w tej epoce wyznawała i jakie postawy reprezentowała.

Autor zrealizował w pracy następujące cele:

• wykorzystanie pojęcia etosu oraz grupy etosowej do badań nad działalnością społeczną w Polsce XX i XXI w., a także wskazanie jej aktualności i znaczenia w analizach współczesności;
• przedstawienie sposobów wprowadzania młodzieży – od lat 30. XX w. po czasy współczesne – w uczestnictwo w polskości poprzez harcerstwo oraz sformułowanie refleksji na temat obecnego stanu wychowania młodzieży, w szczególności wychowania patriotycznego;
• zbadanie mechanizmów przekazu pamięci o przeszłości na poziomie małej grupy społecznej oraz analiza wpływu polityki pamięci prowadzonej przez władze państwowe na te procesy;
• ukazanie, na podstawie dokumentów archiwalnych oraz wywiadów z dawnymi i obecnymi instruktorami harcerskimi, w jaki sposób „wielka” historia polityczna oddziaływała na „małą” historię grupy etosowej na przykładzie jednego środowiska harcerskiego;
• zastosowanie pojęcia pokolenie oraz dorobku polskich socjologów badających pokolenia młodzieży w XX i XXI w. do analizy wartości i postaw członków jednego środowiska na przestrzeni 90 lat, a także refleksja nad użytecznością tego pojęcia w badaniach nad młodzieżą współczesną;
• udokumentowanie dziejów 80 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej jako zespołu harcerskiego o 90-letniej ciągłości działania, stanowiącego egzemplifikację funkcjonowania małych grup etosowych w Polsce XX i XXI w.

Publikacja adresowana jest do badaczy historii i nauk społecznych, pedagogów i wychowawców, a także do instruktorów harcerskich i wszystkich przyjaciół harcerstwa, wreszcie  do pozostałych czytelników, zwłaszcza tych zainteresowanych najnowszą historią Polski widzianą przez pryzmat doświadczeń „zwykłych” ludzi.

Książka „Osiemdziesiątka. Harcerska grupa etosowa wobec próby czasu. 1934–2024” autorstwa Profesora Tomasza Stryjka to kolejna publikacja Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk poświęcona problematyce dziejów harcerstwa w Polsce. Wcześniej ukazały się m.in. „Walka o kształt harcerstwa w Polsce 1980-1990. Niepokorni i niezależni” oraz „Związek Harcerstwa Polskiego 1956-1963. Społeczna organizacja wychowawcza w systemie politycznym PRL”.