| ISBN | 978-83-8098-088-4 |
|---|---|
| Wydawca | Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie, Instytut Studiów Politycznych PAN |
| Rok wydania | 2016 |
| Typ oprawy | twarda |
| Liczba stron | 696 |
| Format | 245*175 mm |
| Język | polski |
| Miejsce wydania | Lublin, Warszawa |
Strona główna/Książki/Polityka
Pod znakiem króla Daniela. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie 1944-1950
60,00 zł
24 w magazynie
Mariusz Zajączkowski, Pod znakiem króla Daniela. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie 1944-1950
SPIS TREŚCI
Wstęp
Rozdział I. Struktura OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie (lato 1944–jesień 1947 r.)
1. Banderowskie podziemie na terytorium Polski „lubelskiej” w początkowym okresie
instalowania się władzy komunistycznej (lato 1944–wiosna 1945 r.)
1.1. Siatka terenowa OUN-B
1.1.1. Struktura OUN-B na Lubelszczyźnie
1.2. Miejscowe oddziały UPA
1.2.1. Sotnia „Wowky”
1.2.2. Sotnia „Mesnyky”
1.3. Oddziały i pododdziały rajdowe II Okręgu Wojskowego UPA „Buh” na Lubelszczyźnie
1.3.1. Sotnia „Hałajda I”
1.3.2. Sotnia „Hałajda II”
1.3.3. Sotnia „Koczowyky”
1.3.4. Sotnia „Perebyjnis”
2. Powstanie Kraju Zakerzońskiego OUN-B (przedwiośnie–jesień 1945 r.)
3. Krajowy Prowid OUN-B w Polsce. Struktura i zarys działalności .
3.1. Krajowy Ośrodek Kurierski „Hołodomore”
3.2. Krajowy Ośrodek Propagandowy
3.3. Krajowy Ośrodek Techniczny „Wulkan”
3.4. Krajowa Drukarnia
3.5. Krajowa Redakcja „Peremoha”
4. Siatka terenowa banderowskiego podziemia na Lubelszczyźnie
4.1. Powstanie i struktura Okręgu III OUN-B
4.1.1. Nadrejon „Łyman”
4.1.2. Nadrejon „Łewada”
4.2. Struktury Okręgu II OUN-B „Baturyn” w powiecie tomaszowskim
5. Służba Bezpieczeństwa OUN-B w Polsce (1945–1947). Casus Lubelszczyzny
5.1. Struktura
5.2. Cele i zadania
5.3. Dobór kadr, praca szkoleniowa i podbudowa ideologiczna
5.4. Oddziały specjalnego przeznaczenia, żandarmerie i bojówki
5.5. Komórki SB OUN w oddziałach zbrojnych ukraińskiego podziemia
5.6. Liczebność SB OUN w Polsce z uwzględnieniem sytuacji na Lubelszczyźnie
6. Struktury VI Okręgu Wojskowego UPA „Sian” na Lubelszczyźnie
6.1. Struktura UPA
6.1.1. Odcinek taktyczny „Danyliw”
6.1.2. Odcinek taktyczny „Bastion”
6.2. Kadry ukraińskiej partyzantki
7. Kuszczowe Oddziały Samoobrony
8. Liczebność ukraińskiego podziemia w Polsce w latach 1945–1947 z uwzględnieniem
sytuacji na Lubelszczyźnie
9. Stosunek ludności ukraińskiej na Lubelszczyźnie do banderowskiej partyzantki
9.1. Rekrutacja
9.2. Poparcie ludności
Rozdział II. Polsko-ukraińskie walki na Lubelszczyźnie (lato 1944–wiosna 1945 r.)
1. Ostatnie antypolskie akcje OUN-B i UPA
1.1. W Hrubieszowskiem i Tomaszowskiem
1.2. W Lubaczowskiem
2. AK i poakowskie podziemie a Ukraińcy
3. NSZ i NZW a Ukraińcy
3.1. Akcja „Za Bugiem” (luty–czerwiec 1945 r.)
3.2. Rzeszowskie analogie
3.3. Białostockie analogie
4. Wojska Wewnętrzne Polski „lubelskiej” a Ukraińcy
5. Bilans polsko-ukraińskich walk na Lubelszczyźnie (1944–1945)
5.1. Straty polskie
5.2. Straty ukraińskie
Rozdział III. Drogi do porozumienia i współpracy między poakowskim i banderowskim
podziemiem na Lubelszczyźnie
1. Pierwsze decyzje
1.1. Nowa strategia ukraińskiego podziemia wobec Polaków
1.2. Nowa strategia polskiego podziemia wobec Ukraińców
2. Pierwsze kontakty (kwiecień 1945 r.)
3. Zawarcie porozumienia (maj i październik 1945 r.)
4. Próby storpedowania porozumienia (maj i czerwiec 1945 r.)
5. Stosunek wyższych czynników banderowskiego podziemia do DSZ i WiN po maju 1945 r.
6. Stosunek wyższych czynników poakowskiego podziemia do OUN-B i UPA po maju 1945 r.
7. Próba podsumowania
Rozdział IV. Wokół akcji przesiedleńczej do USRR (1944–1946)
1. Sprawa nowej granicy polsko-sowieckiej
2. Przesiedlenia
3. Akcja przesiedleńcza w województwie lubelskim
3.1. Zagadnienie dobrowolności przesiedleń (jesień 1944–wiosna 1945 r.)
3.2. Załamanie się dobrowolnego etapu akcji przesiedleńczej (lato 1945 r.)
3.3. Przymusowe przesiedlenia (jesień 1945 r., przedwiośnie–lato 1946 r.)
4. Postawy ukraińskiej ludności wobec przymusowej akcji przesiedleńczej na Lubelszczyźnie
5. Ukraińcy w PPR na Lubelszczyźnie a przesiedlenia do USRR
Rozdział V. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie w czasie akcji przesiedleńczej do USRR
1. Kierownictwo ukraińskiego podziemia w Polsce wobec problemu dobrowolnych
przesiedleń
2. Krajowy Prowid OUN-B wobec przymusowej akcji przesiedleńczej
3. Ukraińskie podziemie a Sowieci
4. Banderowskie podziemie a polscy komuniści oraz aparat represji i wojsko
4.1. Stosunek do PPR, UB i MO
4.2. Stosunek do WP i KBW
5. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie w okresie poprzedzającym przymusowy etap akcji przesiedleńczej
6. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie w czasie przymusowych przesiedleń
6.1. Przeciwko przesiedleniom, nasiedleniom i akcji żniwnej
6.1.1. Dywersja na szlakach komunikacyjnych, czyli „bitwa o szyny” w wydaniu banderowców
6.1.2. OUN-B i UPA wobec napływowej i miejscowej ludności polskiej
6.1.3. Akcja palenia wsi
6.1.4. Akty sabotażu w czasie akcji żniwnej
6.2. Walka z aparatem represji i wojskiem Polski „lubelskiej”
6.2.1. Starcia z UB, MO i WW/WBW/KBW
6.2.2. Walki z wojskiem
6.2.3. Wybrane przykłady działań zaczepnych WP przeciwko ukraińskiej partyzantce
6.2.4. Ataki na strażnice WOP
7. Bilans walk w czasie akcji przesiedleńczej
8. Inne aspekty działalności OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie (lato 1944–wiosna 1947 r.)
8.1. Przeciwdziałanie pracy agenturalno-operacyjnej organów bezpieczeństwa ZSRR
na przykładzie działalności kontrwywiadowczej SB w Okręgu III OUN
8.1.1. Działania SB OUN wobec wrogiej agentury
8.2. Terror banderowskiego podziemia wobec ludności ukraińskiej – zarys problematyki
8.2.1. Wybrane przykłady mordów na Ukraińcach z Lubelszczyzny po lipcu 1944 r.
8.2.2. Skala terroru na terenie rezydowania Krajowego Prowidu
8.3. Zwalczanie przestępczości kryminalnej, pospolitego bandytyzmu oraz nadużyć
w organizacji i wśród ludności
Rozdział VI. Sowiecki i polski aparat represji w walce z ukraińskim podziemiem
na Lubelszczyźnie (lato 1944–wiosna 1947 r.)
1. Sowiecki aparat represji i wojsko w Polsce „lubelskiej”
2. Wojska Pograniczne NKWD w walce z ukraińskim podziemiem
2.1. Działalność wywiadowcza 2 Oddziału Pogranicznego NKWD w Sokalu
2.2. Działalność wywiadowcza 88 Oddziału Pogranicznego NKWD w Rawie Ruskiej
2.2.1. Boj w Mrzygłodach i Gruszce (2 marca 1945 r.)
3. 64 Dywizja Wojsk Wewnętrznych NKWD/MWD
3.1. Ważniejsze akcje 98 i 18 pułku 64 Dywizji WW NKWD/MWD
3.1.1. Kulisy aresztowania Wołodymyra Sywaka „Zirki” (17 stycznia 1946 r.)
3.1.2. Boj pod Liskami (26 lutego 1946 r.)
3.1.3. Walka w Holeszowie (11 maja 1946 r.)
4. Aparat represji Polski „lubelskiej” w walce z ukraińskim podziemiem
4.1. Wybrane przedsięwzięcia operacyjne UB przeciwko ukraińskiemu podziemiu
4.2. Sprawa Wołodymyra Fedczenki „Czumaka”
4.3. Pozorowane oddziały UPA
5. Ukraińcy i Polacy pochodzenia ukraińskiego w komunistycznym aparacie represji
(1944–1947)
5.1. W batalionach niszczycielskich
5.2. W Urzędzie Bezpieczeństwa
5.3. W Milicji Obywatelskiej
Rozdział VII. Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie wobec akcji „Wisła”
1. Geneza operacji
1.1. Śmierć gen. Karola Świerczewskiego „Waltera”
1.2. Od projektu „Wschód” do planu operacji „Wisła”
2. Główne założenia i przebieg operacji „Wisła”
2.1. Wytyczne
2.2. Działania propagandowe
2.3. Siły GO „Wisła” i ukraińskiej partyzantki
2.4. Akcje: przesiedleńcza, osiedleńcza i żniwna
2.5. Walka z UPA
3. Strategia ukraińskiego podziemia na wypadek ponownych przesiedleń (listopad 1946–kwiecień 1947 r.)
4. Położenie i działalność OUN-B i UPA do kwietnia 1947 r.
4.1. Zima 1946/1947 r.
4.2. Wczesna wiosna 1947 r.
5. Przygotowania ukraińskiego podziemia na wypadek rozszerzenia działań GO „Wisła”
na wschodnią Lubelszczyznę (maj 1947 r.)
5.1. W nadrejonie „Łyman”
5.2. W nadrejonie „Łewada”
5.3. Na terenie 5 rejonu Okręgu „Baturyn”
6. Obława na „Stiaha”. Sprawa czoty „Czumaka”
7. Operacja „Wisła” w województwie lubelskim (czerwiec–lipiec 1947 r.)
7.1. Podgrupa Operacyjna „Lublin”
7.2. Stosunek sił
7.3. Akcja przesiedleńcza
7.3.1. Przebieg
7.3.2. Przesiedlenie ukraińskich komunistów
7.3.3. Przykłady nadużyć WP wobec ukraińskich przesiedleńców
7.4. Walka z ukraińskim podziemiem
7.4.1. Taktyka banderowskiej partyzantki
7.4.2. Rajd propagandowy bojówek „Zenona” (13 czerwca–15 lipca 1947 r.)
7.4.3. Ważniejsze starcia i przejawy działalności OUN-B i UPA w pasie działań
GO 3 DP i 8 DP
7.4.4. Ważniejsze starcia i przejawy działalności ukraińskiego podziemia w pasie działań 14 DP
7.4.5. Przykłady postaw ukraińskich konspiratorów
8. Bilans polsko-ukraińskich walk w czasie operacji „Wisła”
Rozdział VIII. OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie po zakończeniu operacji „Wisła” (lato 1947–wiosna 1950 r.)
1. Ostatnia instrukcja Krajowego Prowidu
2. „Na znak protestu…” – bojowe i dywersyjno-sabotażowe działania ukraińskiej partyzantki
w sierpniu 1947 r.
2.1. Akcja dopalania wsi i rozbrajania ORMO
2.2. Starcia z WP
2.3. Następstwa sierpniowych akcji BSB i UPA
2.4. Stosunek banderowców do ludności polskiej
3. Kolejne przesiedlenia na Lubelszczyźnie (sierpień–wrzesień 1947 r.)
4. Akcja demobilizacyjna (lato–jesień 1947 r.)
5. Likwidacja Krajowego Prowidu OUN-B (wrzesień 1947 r.)
5.1. Siły WP i KBW
5.2. Położenie Krajowego Prowidu po zakończeniu operacji „Wisła” (sierpień 1947 r.)
5.3. Śmierć „Stiaha”
6. Działalność ukraińskiego podziemia na Lubelszczyźnie po likwidacji Krajowego
Prowidu OUN-B (jesień 1947–wiosna 1950 r.)
6.1. Ważniejsze starcia i potyczki (jesień 1947–zima 1947/1948 r.)
6.2. Ostatnie luźne grupy (1948–1950)
Zakończenie
Wykaz skrótów
Bibliografia
Wykaz ilustracji
Indeks nazw geograficznych
Indeks osób
OUN-B i UPA na Lubelszczyźnie 1944-1950
Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery (OUN-B) i jej zbrojnego ramienia Ukraińskiej Armii Powstańczej (UPA) na dawnych i obecnych ziemiach Polski w latach czterdziestych ubiegłego stulecia była i jest tematem ożywionych sporów i dyskusji historycznych, zarówno polsko-ukraińskich, jak i wewnątrzpolskich. Tematyka ta obecna jest również w publicystyce i przestrzeni wirtualnej.
W powszechnym odbiorze Polaków dzieje OUN-B i UPA w czasie drugiej wojny światowej i we wczesnych latach powojennych wyglądają inaczej niż w oczach Ukraińców. Najczęściej odmienność recepcji sprowadza się do eksponowania wybranych fragmentów działalności banderowskiego podziemia. W dużym uproszczeniu polskiemu odbiorcy OUN-B i UPA kojarzą się przede wszystkim z masowymi zbrodniami dokonanymi w latach 1943–1945 na polskiej ludności Wołynia i Galicji Wschodniej, a w dużo mniejszym stopniu z akcją depolonizacyjną na południowo-wschodniej Lubelszczyźnie, w ukraińskiej tradycji nazywanej południową Chełmszczyzną. Biorąc natomiast pod uwagę ziemie obecnej Polski i okres po lipcu 1944 r. – z antypolską działalnością, głownie w Bieszczadach.
W takim ujęciu nie ma miejsca na krytyczne podejście do problemu antyukraińskich wystąpień polskiego podziemia, szczególnie silnych pod koniec okupacji niemieckiej i w pierwszych miesiącach po jej zakończeniu na Lubelszczyźnie i Rzeszowszczyźnie. Podobnie rzecz się ma z recepcją aktów terroru wobec ukraińskich cywilów dokonywanych na tym terenie w latach 1944–1947 przez komunistyczny aparat represji i wojsko Polski „lubelskiej”.
W ukraińskim ujęciu działalność banderowskiego podziemia utożsamiana jest głownie z walką o niepodległe państwo, którą podczas drugiej wojny światowej prowadzono na okupowanych ziemiach Ukrainy Zachodniej (południowo-wschodnich ziemiach II RP), głownie przeciwko Sowietom i Niemcom.


