| ISBN | 978-83-7629-769-9 |
|---|---|
| Wydawca | Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie, Instytut Studiów Politycznych PAN |
| Rok wydania | 2015 |
| Typ oprawy | twarda |
| Liczba stron | 504 |
| Format | 245*175 mm |
| Język | polski |
| Miejsce wydania | Lublin, Warszawa |
Strona główna/Książki/Polityka
Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944
60,00 zł
28 w magazynie
Spis treści
Wstęp
Rozdział I. Kwestia ukraińska na Lubelszczyźnie (1918–1939)
1. Ukraińcy w II Rzeczypospolitej
2. Legalne i konspiracyjne formy działalności politycznej Ukraińców w Polsce w dwudziestoleciu międzywojennym
3. Ukraińcy i Polacy na Lubelszczyźnie (1918–1939)
3.1. Problem odrębności wyznaniowej i etnicznej a stopień świadomości narodowej ludności prawosławnej na terenach nadbużańskich
3.2. Pokój brzeski 1918 r. a kwestia przynależności państwowej dawnej guberni chełmskiej
3.3. Lubelskie echa wojny polsko-ukraińskiej o Galicję Wschodnią i Wołyń (1918–1919)
3.4. W międzywojennym województwie lubelskim
4. Ukraińscy nacjonaliści i komuniści na Lubelszczyźnie w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku
4.1. Chełmski Okręg OUN
4.2. Chełmski Okręg KPZU
1. Postawy Ukraińców we wrześniu 1939 r.
2. Ukraińska dywersja w 1939 r.
3. Sytuacja na terenach zajętych przez Armię Czerwoną (1939–1941)
4. Ukraińska społeczność w dystrykcie lubelskim GG
5. Niemiecka polityka narodowościowa a konflikt polsko-ukraiński na Lubelszczyźnie (1939–1944)
5.1. Kwestia ukraińska w polityce władz GG
5.2. Niemiecka polityka narodowościowa w dystrykcie lubelskim
5.2.1. Wydarzenia na Lubelszczyźnie w okresie od wiosny 1942 r. do zimy 1942/1943 r. a polsko-ukraiński spór o genezę zbrodni wołyńskiej 1943 r.
5.2.2. Obraz działalności komunistycznych grup zbrojnych w dystrykcie lubelskim (wiosna 1942 r. – zima 1942/1943 r.) w świetle dokumentów polskich i ukraińskich
5.2.3. „Drobne” prowokacje, czyli polsko-ukraińska „wojna wywiadów” na Lubelszczyźnie
5.2.5. Postawy ludności polskiej i ukraińskiej w okresie „Aktion in Zamosc”
6. Powstanie i działalność UCK w GG z uwzględnieniem sytuacji w dystrykcie lubelskim
7. Problem kolaboracji UCK z Niemcami
8. Kościół prawosławny w dystrykcie lubelskim
Rozdział III. Ukraińskie podziemie na południowo-wschodnich ziemiach II RP okupowanych przez Niemcy (1939–1944)
1. Sytuacja w OUN (1939–1942)
2. Powstanie i główne kierunki działalności Służby Bezpieczeństwa OUN-B w okresie okupacji niemieckiej (1940–1944)
3. Powstanie i pierwszy okres działalności UPA na terytorium RkU i Ukraińskiej Samoobrony Ludowej w GG (1943–1944)
3.1. „Antypolska akcja” OUN-B i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej
3.2. Ukraińskie podziemie a sowiecka partyzantka
3.3. Banderowcy a Niemcy
4. Rozwój organizacyjny i struktura banderowskiego podziemia w dystrykcie lubelskim GG (jesień 1939 r. – zima 1943/1944 r.)
4.1. Chełmski Okręg (Obwód) OUN-B
4.2. Lubaczowski Powiat OUN-B
4.3. Próby zbliżenia między AK a OUN-B na Lubelszczyźnie w 1942 r.
4.4. Bojówki OUN-B (wiosna 1943 r. – zima 1943/1944 r.)
4.5. Pierwsze oddziały UPA (zima 1943/1944 r. – wiosna 1944 r.)
4.5.1. Chełmska sotnia UPA „Jahody”
4.5.2. Lubaczowska sotnia UPA „Zalizniaka”
Rozdział IV. Ukraińcy w służbie niemieckiej oraz w innych niż OUN-B organizacjach konspiracyjnych w dystrykcie lubelskim GG (1939–1944)
Zarys problematyki
1. Ukraińskie formacje policyjne, wartownicze i wojskowe w służbie niemieckiej
1.1. Ukraińska Policja Pomocnicza
1.2. „Ludzie z Trawnik”. Sprawa SS-Wachmannschaften „Chołmszczyna”
1.3. Grupa bojowa „Beyersdorff ” dywizji SS „Galizien”, 5. pułk policji SS, Ukraiński (Wołyński) Legion Samoobrony
2. Chełmski Legion Samoobrony (wiosna 1942 r. – lato 1944 r.)
3. Ukraińcy i Polacy pochodzenia ukraińskiego w polskim podziemiu komunistycznym i sowieckiej partyzantce
3.1. Pierwsze komunistyczne organizacje konspiracyjne oraz grupy i oddziały partyzanckie (jesień 1941 r. – lato 1942 r.)
3.2. Ukraińcy i Polacy pochodzenia ukraińskiego w PPR i jej oddziałach zbrojnych (wiosna 1942 r. – lato 1944 r.)
3.3. Ukraińcy i Polacy pochodzenia ukraińskiego w rajdowych oddziałach i zgrupowaniach partyzantki sowieckiej (lato 1943 r. – lato 1944 r.)
4. Problem obecności Ukraińców i Polaków pochodzenia ukraińskiego w ZWZ–AK i BCh
Rozdział V. Od „Ukraineraktion” do „rewolucji hrubieszowskiej”. Konflikt polsko-ukraiński w dystrykcie lubelskim (styczeń 1943 r. – marzec 1944 r.)
1. Przyczyny i charakter antyukraińskich wystąpień polskiego podziemia (styczeń 1943 r. – luty 1944 r.)
1.1. W cieniu „Ukraineraktion” (styczeń – maj 1943 r.)
1.2. Następstwa operacji „Werwolf ”. Rozkaz Komendy Sił Zbrojnych w Kraju z 4 sierpnia 1943 r. i jego konsekwencje dla Ukraińców z Lubelszczyzny
1.3. Echa zbrodni wołyńskiej jako katalizator konfliktu polsko-ukraińskiego w dystrykcie lubelskim
1.4. Eskalacja konfliktu polsko-ukraińskiego na Lubelszczyźnie (wrzesień 1943 r. – luty/marzec 1944 r.)
1.4.1. Zwiastun „antypolskiej akcji” na Chełmszczyźnie. Pierwsze napady (wrzesień – grudzień 1943 r.)
1.4.2. „Antypolska akcja” na Chełmszczyźnie. Początek (styczeń – luty/marzec 1944 r.)
1.4.3. Wzmożenie polskich akcji odwetowych wobec Ukraińców w Hrubieszowskiem (październik 1943 r. – luty/marzec 1944 r.)
1.4.4. Pierwsze starcia zbrojne AK i BCh z UNS
2. „Rewolucja hrubieszowska” (marzec 1944 r.)
2.1. Motywy nasilenia polskiego odwetu w Hrubieszowskiem w marcu 1944 r.
2.2. Główne cele i charakter akcji odwetowej z 10 marca 1944 r.
2.3. „Zaczyna się dzień sądu i zemsty…” 10 marca 1944 r. Próba rekonstrukcji wydarzeń
2.3.1. Siły ukraińskie
2.3.2. Siły i koncentracja polskich oddziałów
2.3.3. Przebieg akcji na Sahryń, Szychowice i Łasków w świetle polskich i ukraińskich relacji, wspomnień, dokumentów
2.4. Rozmiary polskiego odwetu
2.5. Ukraińska odpowiedź
Rozdział VI. Przebieg „antypolskiej akcji” OUN-B i UPA oraz polsko-ukraińskiej wojny partyzanckiej w południowej części dystryktu lubelskiego (zima 1943/1944 r. – lato 1944 r.)
1. Nasilające się antypolskie wystąpienia na Chełmszczyźnie. Czas decyzji – rozkaz nr 6/44 KP OUN-B na ZUZ (luty–marzec 1944 r.)
2. Kulminacja „antypolskiej akcji” na Chełmszczyźnie (kwiecień 1944 r.)
3. Powołanie Chełmskiego Podobwodu OUN-B i Zjednoczonego Chełmskiego Frontu UPA (kwiecień 1944 r.)
4. Działalność chełmskiego podobwodowego referatu SB (wiosna 1944 r.)
5. Przebieg kulminacyjnej fazy „antypolskiej akcji” i walk między AK a UNS–UPA na froncie polsko-ukraińskiej wojny partyzanckiej na Chełmszczyźnie (kwiecień – lipiec 1944 r.)
5.1. Siły ukraińskie i polskie
5.2. Ukraińska akcja zaczepna (5 kwietnia 1944 r.)
5.3. Uderzenie sił Zjednoczonego Chełmskiego Frontu UPA. Bitwa pod Posadowem (9 kwietnia 1944 r.) i jej konsekwencje dla strony polskiej
5.4. Antypolskie wystąpienia ukraińskiej partyzantki na pograniczu dystryktów lubelskiego i Galicja (kwiecień 1944 r.)
5.5. Sytuacja na polsko-ukraińskim froncie na przełomie kwietnia i maja 1944 r.
5.6. Wznowienie walk polsko-ukraińskich w maju 1944 r.
5.7. Bitwa o Narol (21 maja 1944 r.)
5.8. Polska akcja zaczepna (2 czerwca 1944 r.)
5.9. Ostatnie starcia i zbrodnie (czerwiec – początek lipca 1944 r.)
6. Bilans konfliktu polsko-ukraińskiego w dystrykcie lubelskim (1943–1944). Straty osobowe, materialne, exodus ludności
Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944
Książka Mariusza Zajączkowskiego „Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944” to obraz działalności OUN-B i UPA na wschodniej Lubelszczyźnie w latach II wojny światowej. Opisane zostały wydarzenia rozgrywające się na tym terenie w latach 1943-1944: antypolskie wystąpienia banderowskiej partyzantki, ukraińskich placówek samoobrony czy złożonych z Ukraińców formacji policyjnych i wojskowych w służbie niemieckiej, jak również działania odwetowe AK i BCh wobec ludności ukraińskiej. Co ważne, związane z nimi tragiczne losy polskich i ukraińskich chłopów z okolic Hrubieszowa (m.in. mieszkańców Prehoryłego, Sahrynia, Tarnoszyna, Bereścia, Smoligowa czy Łubcza) urosły do rangi symbolu polsko-ukraińskiego konfliktu pamięci. Wydarzenia zostały ukazane w szerokim kontekście: polityki narodowościowej władz II RP, okupanta niemieckiego, antypolskiej akcji OUN-B i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, w końcu działalności podziemia komunistycznego i partyzantki sowieckiej. W książce jest też mowa o walce ukraińskiej partyzantki z Sowietami i Niemcami.
Autor, dostarczając istotnych argumentów, szeroko polemizuje z ustaleniami niektórych przedstawicieli ukraińskiej historiografii. Udowadnia brak związku między pojedynczymi, od wiosny 1942 r. do zimy 1942/1943 r., antyukraińskimi wystąpieniami polskiego podziemia na Lubelszczyźnie a rozpoczętą na początku 1943 r. przez podziemie ukraińskie akcją depolonizacyjną na Wołyniu. Przeczy w ten sposób tezie o drugiej wojnie polsko-ukraińskiej, która m.in. zakładała wcześniejsze cierpienia Ukraińców z Lubelszczyzny (1942 r.) niż Polaków z Wołynia (1943 r.)












